Czym jest kryptoprojekt Zama (ZAMA)?

Zama to projekt infrastrukturalny, który próbuje uczynić prywatność użyteczną na publicznych blockchainach. Wykorzystuje Fully Homomorphic Encryption (FHE), dzięki czemu smart kontrakty mogą wykonywać obliczenia na zaszyfrowanych danych bez ich ujawniania. Brzmi akademicko, ale w praktyce chodzi o prywatne DeFi, poufne płatności i uczciwe aukcje działające na Ethereum. Nie o ukrywanie aktywności, lecz o ochronę wrażliwych szczegółów.

Jaką rolę pełni token ZAMA?

ZAMA jest tokenem koordynacyjnym protokołu. Opłaty są płacone w ZAMA i spalane, a operatorzy infrastruktury otrzymują nowe tokeny jako nagrody. Model jest prosty i celowy: użycie prowadzi do spalania, bezpieczeństwo do emisji. Opłaty są denominowane w usd, co ogranicza wpływ zmienności ceny tokena na użytkowników.

Co faktycznie wiadomo o vestingu i odblokowaniach?

Nie wszystko zostało ujawnione. Pełne harmonogramy dla zespołu i inwestorów wciąż nie są publiczne. Jasna jest natomiast część publiczna: 10% całkowitej podaży przeznaczono na community sale i zamkniętą aukcję, a całość została odblokowana w momencie claimu. Bez cliffów i bez stopniowych odblokowań. Publiczni uczestnicy mieli płynność od pierwszego dnia.

Jak wygląda ogólna alokacja ZAMA?

W uproszczeniu: inwestorzy rund Series A i B, zespół, zachęty dla ekosystemu oraz 10% alokacji publicznej. Dokładne procenty poza częścią publiczną zostaną opublikowane wraz z pełną tokenomiką. Ponieważ główne rundy finansowania są już zamknięte, przyszłe emisje najpewniej trafią do operatorów i na rozwój ekosystemu.

Kto zainwestował w Zama i ile usd stoi za projektem?

Łącznie Zama pozyskała $130 mln usd. Series A ($73 mln w marcu 2024) poprowadziły Multicoin Capital i Protocol Labs. Series B ($57 mln w czerwcu 2025) — Pantera Capital. Wśród innych inwestorów są Blockchange Ventures, Stake Capital oraz aniołowie tacy jak Anatoly Yakovenko, Juan Benet i Gavin Wood. To wyraźnie infrastrukturalny zestaw z długim horyzontem.

Co dokładnie wydarzyło się w ramach publicznej sprzedaży?

Publiczna dystrybucja zakończyła się w styczniu 2026 roku i obejmowała community sale, CoinList oraz zamkniętą aukcję Dutch. Łącznie oferowano do 10% podaży. Zwycięzcy otrzymali standardowe ERC-20 ZAMA w momencie claimu, a niewypełnione oferty zostały zwrócone onchain. Kluczowe: brak post-sale lockupów dla części publicznej.

Czy ZAMA jest już gdzieś notowane?

Tak, ale na razie w instrumentach pochodnych. Kontrakty futures są dostępne na Binance Futures, OKX Futures i Gate.io Futures, głównie w parach z usdt. Listingi spotowe mają pojawić się później, dlatego obecna aktywność koncentruje się na perpetualach.

Jak Zama wiąże się ze stablecoinami i płatnościami w usd?

Jednym z najbardziej czytelnych przypadków użycia są poufne stablecoiny. Dzięki FHE transfery w stylu usdt mogą odbywać się onchain, podczas gdy kwoty i salda pozostają zaszyfrowane. Sieć wszystko weryfikuje, tylko nie rozgłasza liczb publicznie. Taka „cicha prywatność” interesuje banki i fintech.

Jakie ryzyka warto mieć na uwadze?

FHE pozostaje obciążające obliczeniowo, więc skalowanie zależy od dalszych optymalizacji i przyszłego sprzętu. Początkowa infrastruktura jest permissioned, a decentralizacja będzie rosła stopniowo. Jak zawsze w przypadku prywatności, istnieje też niepewność regulacyjna — szczególnie wokół aktywów powiązanych z usd. Potencjał jest duży, ale droga nie będzie łatwa.