ZKsync (ZK) là gì?

ZKsync là một Layer 2 xây dựng trên Ethereum, sử dụng zero-knowledge rollups để xử lý giao dịch nhanh hơn và rẻ hơn mà vẫn giữ nguyên mức bảo mật của Ethereum. Không phải dự án chạy theo câu chuyện — đây là hạ tầng. Hiện tại, token ZK chủ yếu phục vụ cho quản trị, còn vai trò kinh tế dài hạn vẫn đang được hoàn thiện.

Nguồn cung token ZK được thiết kế ra sao?

ZK có tổng cung tối đa cố định 21 tỷ token. Không có cơ chế lạm phát ẩn. Khoảng hai phần ba nguồn cung được phân bổ cho cộng đồng theo thời gian, bao gồm quản trị, phát triển hệ sinh thái và các chương trình khuyến khích. Phần còn lại thuộc về đội ngũ và nhà đầu tư.

Ai nắm giữ phần lớn token?

Phần lớn nhất thuộc về Token Assembly với 29,3% (6,15 tỷ ZK), dành cho quản trị và các quyết định dài hạn. Khi cộng thêm airdrop và các sáng kiến hệ sinh thái, quyền kiểm soát rõ ràng nghiêng về phía cộng đồng. Đội ngũ và nhà đầu tư có vai trò quan trọng, nhưng không chi phối.

Airdrop của ZKsync có gì khác biệt?

Toàn bộ 3,68 tỷ ZK từ airdrop đều mở khóa ngay từ ngày đầu. Không lock, không cliff. Phân bổ dựa trên mức độ sử dụng thực tế của mạng, có lọc anti-sybil và giới hạn mỗi ví. Không hoàn hảo, nhưng tránh được cảm giác ưu ái nội bộ.

Cơ chế mở khóa cho đội ngũ và nhà đầu tư hoạt động thế nào?

Cấu trúc giống nhau cho cả hai. Sau 1 năm cliff, token mở khóa tuyến tính trong khoảng 3 năm. Hiện tại, khoảng 25,8% mỗi phần đã được mở khóa. Điểm quan trọng là tính dự đoán được — không có cú sốc nguồn cung bất ngờ.

ZK được giao dịch ở đâu và giá hình thành thế nào?

ZK được niêm yết trên các sàn lớn như Binance, Coinbase, OKX, Bybit, Gate, chủ yếu qua các cặp usdt, usdc và usd. Điều đáng chú ý là khối lượng giao dịch tập trung ở thị trường phái sinh, đặc biệt là perpetual futures. Spot có, nhưng không phải trung tâm định giá.

Ai đã đầu tư vào ZKsync?

Matter Labs đã huy động khoảng 458 triệu USD qua nhiều vòng gọi vốn. Các quỹ gồm Andreessen Horowitz, Blockchain Capital, Union Square Ventures, 1kx, Variant, Lightspeed, Dragonfly và Coinbase Ventures. Một phần lớn vốn được dành trực tiếp cho tăng trưởng hệ sinh thái.

Những chương trình hệ sinh thái nào đang hoạt động?

Hai chương trình nổi bật. Ignite Program phân bổ 325 triệu ZK trong 9 tháng để thúc đẩy thanh khoản DeFi. Song song là Ambassador Program, trả thưởng hàng tháng cho cộng đồng đóng góp. Đây đều là chương trình đang diễn ra, không phải đã kết thúc.

Những rủi ro chính cần lưu ý?

Việc mở khóa token diễn ra liên tục, tạo áp lực cung thực tế. Phái sinh chiếm ưu thế khiến biến động mạnh hơn. Thanh khoản tập trung vào một số sàn lớn, và tiện ích của token vẫn đang tiến hóa. Công nghệ mạnh, nhưng khâu thực thi sẽ quyết định kết quả.